Ágrip af sögu Félags eldri borgara í Hafnarfirði

Það var þann 26. mars 1968 sem 20 framsýnir Hafnfirðingar komu saman í Góðtemplarahúsinu við Suðurgötu til að stofna Styrktarfélag aldraðra.

Áður hafði hugmynd um slíkt félag komið upp á fundi hjá

Rotaryklúbb Hafnarfjarðar. Tilgangur félagsins var að vinna að velferðarmálum eldri borgara og var unnið í samráði við bæjaryfirvöld um farsælustu leiðina frá byrjun. Styrktarfélag aldraðra var fyrsta félagið sem stofnað var á Íslandi með velferð eldri borgara að leiðarljósi.

Þeir sem komu að stofnuninni voru vel að sér í málefnum þeirra sem eldri voru á þeim tíma. Áhersla stofnenda var meðal annars að halda úti kaffisamsæti, fara í dagsferðir, fá fólk til að hittast og auka á þann hátt félagsstarf. Þá var horft til þess að þjóna fólki heima, byggja íbúðir og dvalarheimili. Einn stofnenda sem jafnframt var fyrsti formaður félagsins Jóhann Þorsteinsson hafði kynnst heimaþjónustu fyrir eldra fólk í Danmörku og kynnti það fyrir bæjaryfirvöldum sem í framhaldi og í samvinnu við félagið komu hér í bænum á fyrstu heimilishjálpinni fyrir eldra fólk á Íslandi.

Hrafnista var formlega opnuð á bæjarmörkum Hafnarfjarðar og Garðabæjar árið 1977 var það meðal annars vegna þess hve Elín Jósepsdóttir stjórnarkona sótti það fast að Hrafnistu var þá valin staður í Hafnarfirði.

Eins með Álfaskeiðshúsin en þar voru í upphafi áttunda áratugarins byggðar íbúðir fyrir eldri borgara fyrir tilstuðlan stjórnar félagsins.

Stofnendur lögðu mikla áherslu á gott samstarf við Hafnarfjarðarbæ sem hefur sýnt málaflokknum mikinn skilning og öflugan stuðning allar götur síðan.

Starfsemi FEBH

Árið 1989 hafði félögum með sama markmið og Styrktarfélag aldraðra fjölgað hér á landi svo að stofnað var Landssamband eldri borgara. Var það því á aðalfundi 12. mars 1992 eða 22 árum frá stofnun Styrktarfélags aldraðra að nafninu var breytt í Félag eldri borgara í Hafnarfirði.

Hugtakið „aldraður“ sem fylgt hafði félaginu frá stofnun var við endurskoðun laga félagsins árið 2022 tekið út úr öllum málsgreinum og sett hugtakið „eldri borgari“ í staðinn. Félag eldri borgara var um 30 ár skeið með starfsemi sína á hinum ýmsu stöðum í bænum allt til ársins 1997 þegar það fékk fastan samastað að Reykjavíkurvegi 50.Um alda mótin síðustu reisti Verkamannafélagið Hlíf hús að Flatahrauni 3. Á byggingartímanum var gerður leigusamningur á milli Hafnarfjarðarbæjar og Hlífar um neðri hæð hússins færi undir félagsstarf eldri borgara í Hafnarfirði. Félagið hóf starfsemi í húsinu í febrúar árið 2002. Húsnæðið sem er rúmir 600 fermetrar er miðstöð starfseminnar sem er opin alla virka daga frá 08.00 16.00. Þá hefur Hafnarfjarðarbær lagt félaginu til 3 og ½ stöðugildi. Vegna einstaklega góðra aðstæðna í húsnæðis- og starfsmannamálum getur félagið lagt áherslu á fjölbreyttari val í afþreyingu og nýtt þar alla möguleika sína til hins ýtrasta.Dagskrá félagsins er glæsileg, sjálfssprottin og endurspeglar í raun þann áhuga, kraft og þá miklu gleði sem býr meðal félagsmanna og þeirra sem starfa með félaginu. Þar er lögð áhersla á hreyfingu og hugarleikfimi en hvort tveggja er álitið lengja lífið og heilbrigðari hugsun. Um húsið fara um 590-700 manns á viku.

Stafræn þróun

Félagið hefur lagt áherslu á rafræn samskipti en af 2.425 félagsmönnum eru eingöngu 224 án netfanga. Félag eldri borgara í Hafnarfirði var tilnefnt til UT-verðlauna, Ský í flokknum UT-Fjölbreytileika fyrirmynd í byrjun árs 2026. Verðlaunin eru veitt af Skýrslutæknifélagi Íslands til að vekja athygli á því sem vel er gert og styður við fjölbreytileika og gott fordæmi í upplýsingatækni. Tilnefningarnar voru opinberaðar í tengslum við UTmessuna sem haldin var í Hörpu í febrúar 2026.

Rökstuðningur fyrir tilnefningunni:

Samkvæmt tilnefningarnefndinni hlaut félagið tilnefninguna fyrir afrek sín á árinu 2025, þar sem félagið hefur unnið markvisst gegn einmanaleika og einangrun eldra fólks með nútímalegum og aðgengilegum lausnum:

• Tungumálastuðningur: Árið 2024 kynnti félagið starfsemi sína og vikudagskrá á þremur tungumálum: íslensku, ensku og pólsku til að tryggja að enginn yrði undanskilinn vegna tungumála- eða menningarmunar.
• Aðgengilegri tækni: Árið 2025 var sett upp ný og einfaldari heimasíða félagsins með það að markmiði að gera upplýsingar mun aðgengilegri fyrir eldra fólk í nútímasamfélagi.
• Stafræn þróun: Félagið tók meðal annars upp stafræn félagskírteini sem viðbótarvalkost árið 2023 og hefur boðið upp á fræðslu tengda tækni, eins og námskeið um gervigreind.
• Félagsskírteini Félags eldri borgara hafa um langt árabil verið gefin út sem plastskírteini og verður svo áfram fyrir þá sem þess óska. 

Velferðin

Þegar litið er yfir áratuga sögu svo merktugs félags sem Félag eldri borgara í Hafnarfirði er, má sjá að það hefur verið í sískoðun á starfsemi sinni alla tíð. Það fyrirkomulag hefur skilað því áfram veginn sem fersku og ungu félagi sem endurspeglar tíðarandann og er eftirsóknarvert að starfa með. Það er ekki skylda að ganga í félagið þó svo að einstaklingur hafi áhuga á að starfa með því. En það er einfaldlega beggja hagur að vera með. Viðkomandi fær skírteini við greiðslu árgjalds og styrkir á þann hátt starfsemina, fer síðan út í búð að versla, sýnir skírteinið og fær í langflestum tilfellum afslátt. Þannig að dæmi eru um að árgjaldið fáist margfalt til baka á einu ári. Það er því sérlega ánægjulegt að sjá hversu margir sjá sér hag í því að vera með og eru félagar í dag 2.425 eins og komið hefur fram. Innan félagsins starfa 20 nefndir sem eru í um 70 manns. Þær vinna í nánu samstarfi við stjórn en eru sjálfstæðar í störfum sínum.Stjórnina skipa sjö manns og varastjórn tveir en á stjórnarfundi sitja bæði aðal og varamenn. Það er sagt að allur aldur búi yfir sjarma. Það gerir hann svo sannarlega og ekki hvað síst þegar komið er á efri ár og nægur tími gefst til að leika sér en sá þáttur í lífi okkar allra hefur oftar en ekki vikið fyrir önnum hversdagsins. Þá er gott að eiga aðkomu að áhugaverðum verkefnum sem gefa dögunum aukinn tilgang. Kynslóðin okkar sem hér erum gerir aðrar kröfur til efri ára sinna en sú sem á undan fór. Þannig breytast viðmið okkar og áherslur á hverjum tíma þar sem þær byggjast á því sem við þekkjum. Næsta kynslóð, kemur til með að gera aðrar kröfur og svo koll af kolli.

Í Öldungaráði Hafnarfjarðar á félagið 3 fulltrúa af 7. Ráðið er mjög virkt og er ráðgefandi í málefnum aldurshópsins fyrir Hafnarfjarðarbæ.

Félag eldri borgara í Hafnarfirði og Öldungaráð Hafnarfjarðar eiga í nánu og góðu samstarfi. Samþykktar hafa verið á aðalfundi ályktanir sem sendar hafa verið þingmönnum Suðvesturkjördæmis eins og að fella niður virðisaukaskatt á lyfseðilsskyld lyf þar sem eldra fólk notar meira af dýrum lyfjum en þegar það var yngra og létta á þann hátt lyfjakaup eldri borgara. Þá hefur verið samþykkt ályktun um að afnema tekjutengingu lífeyris við almannatryggingar við útreikning ellilífeyris og færa á þann hátt þeim sem lítinn lífeyrir hafa auknar ráðstöfunartekjur.

Í febrúar sl. var skrifað undir rekstrarsamning á milli Hafnarfjarðarbæjar og Félags eldri borgara í Hafnarfirði en sá samningur er mikilvægur fyrir félagið. Þá var skrifað undir leigusamning á milli sömu aðila sem tryggir starfsemina á Flatahrauninu til 15 ára eða til ársins 2041.

Félagið er alltaf vakandi á verðinum og var samþykkt samhljóða á stjórnarfundi FEBH 31. ágúst sl. og birt á síðum félagsins, eftirfarandi:

Félag eldri borgara í Hafnarfirði leggur áherslu á verðbólguhamlandi aðgerðir í þeim málum er koma að velferð eldra fólks og heyra undir starfsemi félagsins. Það er gert með því að halda félagsgjöldum og öðrum gjöldum í lágmarki. Bjóða félagsmönnum og þeim er njóta afþreyingar í húsnæði félagsins kaffi og te og selja veitingar á hóflegu verði. Félagið leggur áherslu á að sem flestir geti notið hinnar fjölbreyttu dagskrár sem í boði er. Félagsstarfið er sjálfbært, öflugt og heilsubætandi.

Félagið hefur allt frá stofnun átt í nánu, farsælu og ánægjulegu samstarfi við Hafnarfjarðarbæ sem hefur verið öðrum sveitarfélögum fyrirmynd í hagsmunagæslu fyrir aldurshópinn.

Félag eldri borgara í Hafnarfirði stuðlar að því með tilveru sinni að gera líf bæjarbúa fjölbreyttara, léttara og skemmtilegra og reynir á þann hátt að sporna við einmanaleika og einangrun. Þannig mun starfsemin þróast enn frekar sem góður heilsufarslegur valkostur og tefja fyrir veikindum og erfiðri elli.

Hafnarfirði 1. október 2026,
Valgerður Sigurðardóttir formaður